terug naar nieuwsoverzicht

grunberg en hertmans zorgen voor prachtige avond

Donderdag 13 april was het zaaltje van bkkc voor de zesde keer de plek waar de E. du Perronprijs werd uitgereikt. Stefan Hertmans ontving deze prijs voor zijn roman De bekeerlinge (De Bezige Bij). Arnon Grunberg hield de zevende E. du Perronlezing onder de titel 'Het paradijs'. We geven je een samenvatting. Ga er even voor zitten.

Jenneke Harings, adviseur letteren bij bkkc en jurylid van de E. du Perronprijs, opende de avond. Ze ging in op de uitnodigingen uit de stad om de prijs voortaan in een wat prestigieuzere omgeving uit te reiken en refereerde aan de toekomstige verhuizing van bkkc, samen met Kunstbalie, Bibliotheek Midden-Brabant en Seats to Meet, naar de LocHal.

Odile Heynders, hoogleraar cultuurwetenschappen aan Tilburg University en kersverse juryvoorzitter van de E. du Perronprijs, ging daarna inhoudelijker in op de prijs en de betekenis van E. du Perron. Ook, of misschien juist in deze tijden, is het belangrijk zijn werk te blijven lezen. Uit Het land van herkomst, een van Du Perrons belangrijkste boeken, citeerde zij enkele passages om dat belang duidelijk te maken. Heynders zegt: 'In deze passages de stem te horen van een auteur die 77 jaar geleden overleed, en die deze woorden 5 jaar daarvoor schreef, is, meen ik, ontroerend en verrassend. Ook wij leven in een tijd die verontrustend is, waarin barbaars geschreeuw de subtiele analyse overtreft, waarin dommigheid meer op de voorgrond treedt dan intellectuele afweging. Onze gedigitaliseerde wereld geeft, hoe hoopvol het sociale van het internet ook is, vaak aanleiding tot pessimisme, omdat technologie de feiten weet te manipuleren, omdat ‘waarheid’ steeds meer precair wordt. In deze wereld hebben we schrijvers nodig om ons aan het denken te zetten, en te wijzen op de relatieve zekerheden van dit moment. Met de Du Perron-prijs en de E du Perronlezing vieren we de kritische stem en het belangeloos intellectueel, zelf-reflectief en nieuwsgierig zijn.'

> lees de volledige toespraak van Odile Heynders

Scheffer, Job en Freud

In een essay dat boordevol ideeën en slimme observaties staat bespreekt Arnon Grunberg de stand van het land, Nederland, waar het immigratie betreft. Hij geeft ons een nieuwe visie op immigratie, waarbij Grunberg concludeert dat de rampspoed van de immigrant concurreert met die van 'ons'. Wij vrezen, beargumenteert Grunberg, dat de immigrant het eigenlijk beter heeft dan wij.  
 
'Niet alleen moet de obsessie met de nieuwkomer de tragiek van het leven zelf aan het zicht onttrekken, deze obsessie onthult ook de angst dat de primitieveling, de niet zo nobele wilde, het eigenlijk beter heeft gezien dan wij. Waar het ons werkelijk aan ontbreekt kortom is inzicht.'
 
Via uitspraken van Paul Scheffer uit 2005, maar ook uit 2015, van Pim Fortuyn, via het bijbelverhaal Job, via Freud, via de liefde en uiteindelijk ook via Eduard du Perron beargumenteert Grunberg dat het verhaal van migratie ook het verhaal van liefde is. En dat als wij de kosmopolitische illusie moeten opgeven, dat we dan ook de illusie van de liefde moeten opgeven.
 
'Als het verhaal over migratie het verhaal van rampspoed en angst voor rampspoed is, dan leert Job dat rampspoed altijd ook over liefde gaat. God stort rampspoed over Job uit omdat Hij twijfelt aan zijn liefde en Job op zijn beurt is na de rampspoed woedend over de ontrouw van God.
Du Perron vertelt ons dat de omgang met de jacht op de ene, de jacht op het paradijs, niet slechts uit één verhaal bestaat. We zijn het over alles eens, maar juist niet over de liefde. En hoe begrijpelijk het ook is trouw te eisen van een persoon of een stuk land, die eis heeft ook tegelijkertijd iets absurds.
Een kleine twintig jaar geleden schreef Paul Scheffer dat wij de kosmopolitische illusie moeten opgeven. Een boodschap die hij niet moe wordt te herhalen. Je zou net zo goed kunnen zeggen dat wij de illusie van de liefde moeten opgeven.
Over de liefde zijn er nu eenmaal verschillende verhalen en wij moeten ons erbij neerleggen dat onze verhouding tot het land dat wij bewonen op veel manieren lijkt op onze verhouding met de persoon die wij beminnen. Sommige personen blijven hun leven bij een persoon, andere scheiden diverse malen, iedereen geeft al dan niet noodgedwongen zijn zoektocht naar het paradijs anders vorm. Dat daarbij fouten worden gemaakt, dat daarbij pijn wordt geleden, dat daarbij pijn wordt aangedaan, is evident. Geen liefde zonder pijn, geen paradijs zonder angst het te verliezen, geen verlangen zonder concurrentie met hen die datzelfde verlangen koesteren.'

Op dit moment worden publicatiemogelijkheden van de volledige lezing van Arnon Grunberg bekeken. Houd de website in de gaten voor meer informatie. 

Uitreiking

Marcelle Hendrickx benadrukt in haar speech dat we in een tijd leven waarin veel stromen plaatsvinden, in een tijd van volksverhuizingen. Ze zegt: 'Zo lang de verschillen groot zijn, zo lang het hier rijk en veilig is en elders armoede en oorlog zijn, zo lang het bij ons fijner is dan daar, zo lang ... zo lang zullen er landen van herkomst en landen van aankomst zijn. Onze opdracht is dus, denk ik dan, om die verschillen te slechten, om de wereld gelijkwaardiger te maken. Voor ons en voor de anderen. Tegelijkertijd (want het zal wel even duren voordat het zo ver is) moeten we onze rijkdom en veiligheid koesteren. Hier is het veilig, hier hebben we het goed. Gelukkig maar. Hier is het fijn. En dat willen we graag behouden. Maar, adel verplicht. Noblesse oblige. Onze stand verplicht ons om ons open en includerend op te stellen. Dat is niet naïef. Integendeel, dat toont onze kracht. We kunnen wel tegen een stootje.'

Ze leest daarna het juryrapport voor. 'De bekeerlinge is een boek vol contrasten: heden en verleden, feit en fictie, liefde en terreur, vertrek en aankomst. Tegelijkertijd is het een boek van overeenkomsten, want tussen elke tegenstelling bouwt Hertmans een brug. Godsdienststrijd, xenofobie, terreur, verwerping, vlucht; het boek spreekt steeds impliciet en expliciet over wat gelijk is. Dit maakt De bekeerlinge tot een hedendaags en urgent boek. Hertmans ontfermt zich over Hamoutal en maakt haar tot een hedendaagse vluchteling.' En daarna roept ze Stefan Hertmans naar voren.

> lees hier de volledige toespraak van Marcelle Hendrickx

Stefan Hertmans neemt de prijs in ontvangst, gooit zijn geschreven dankwoord op de grond en begint aan een passievol betoog over zijn liefde voor Frankrijk en het dorp in de Provence waar hij toevallig een flink aantal jaren geleden een huis gekocht heeft. En over hoe dat dorp een belangrijke rol speelt in de roman die vandaag met de E. du Perronprijs onderscheiden wordt. Over hoe migratie van alle tijden is. Hoe landen van herkomst en aankomst in verleden en heden met elkaar verbonden zijn. 

borrel & boekverkoop

En net als andere jaren sluiten we af met een borrel en de boekverkoop. We praten na over de mooie lezingen en we weten meer dan aan het begin van de avond. De lezingen zetten ons aan het denken. Schrijvers laten ons zien dat we hen nodig hebben om over de wereld na te denken. Schrijvers tonen ons de waarde van literatuur. Een conclusie die bkkc met veel plezier onderstreept. 

> bekijk op Facebook alle foto's van de E. du Perronavond

Meer informatie over de E. du Perronprijs en -lezing? Neem contact op met Jenneke Harings

013 - 7508413j.harings@bkkc.nl